Co to jest dywidenda?

 

Dywidenda jest częścią zysku netto spółki kapitałowej, która przypada wspólnikom lub akcjonariuszom zgodnie z uchwałą zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia akcjonariuszy danej spółki, przy czym zysk netto rozumiany jest tu jako zysk po opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Warto wiedzieć, iż prawo do dywidendy przysługuje wspólnikowi/akcjonariuszowi na podstawie Kodeksu spółek handlowych.

 

Wypłata dywidendy

 

Dla pojedynczego inwestora najważniejszymi kwestiami jest to, kiedy dywidenda jest wypłacana, czy spółka robi to regularnie oraz jaka jest wielkość świadczenia, czyli mówiąc w skrócie, jaką politykę dywidendową prowadzi przedsiębiorstwo. Analiza tych kwestii jest jednym z czynników wpływających na decyzję odnośnie zainwestowania kapitału w papiery wartościowe spółki. Nic bowiem nie działa na inwestora tak, jak perspektywa osiągania stałych dochodów.

 

Spółka może wypłacić dywidendę w następujących formach:

 

  • jako środki pieniężne
  • jako inne aktywa, w których jest posiadaniu.

 

Warto wiedzieć, iż dywidendę wypłaca się nie tylko z zysku netto osiągniętego w ostatnim roku obrotowym. Może ona pochodzić także z:

 

  • niepodzielnych zysków z lat poprzednich
  • kapitału zapasowego, o ile powstał z zysku spółki
  • kapitałów rezerwowych, o ile powstały z zysku spółki.

 

Co to w praktyce oznacza? Otóż to, iż możliwa jest wypłata dywidendy akcjonariuszom, nawet jeśli w danym roku obrotowym przedsiębiorstwo poniosło stratę. Wszystko dzięki zyskom osiąganym w latach poprzednich.

 

Kto wypłaca dywidendy?

 

Dywidendy wypłacane są przez spółki kapitałowe (spółki akcyjne oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). Odbywa się to zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w Kodeksie Spółek Handlowych i/lub umową (statutem) spółki. Szczegółowe zasady wypłaty dywidendy mogą zostać uregulowane przez umowę (statut) spółki odmiennie w stosunku do przepisów zawartych w Kodeksie, o ile Kodeks przewiduje taką możliwość.

 

Jak obliczyć dywidendę?

 

Podstawą do określenia tego, jak wysoka będzie dywidenda, jest roczny wynik finansowy spółki, przy czym wartość wypłaty określa walne zgromadzenie akcjonariuszy (spółka akcyjna) lub zgromadzenie wspólników (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością), biorąc pod uwagę takie kwestie jak:

 

  • horyzont spółki na najbliższe miesiące
  • plany inwestycyjne.

 

Wypłata niższej dywidendy oznacza nic innego jak to, że większa część wypracowanego zysku pozostanie w spółce. Może ona zostać spożytkowana na inwestycje bądź umacnianie wyników przedsiębiorstwa.

W przypadku, gdy spółka nie osiągnęła zysku w danym roku obrotowym, jednak wypłaca dywidendę akcjonariuszom dzięki zyskom wypracowanym w latach ubiegłych, jej wysokość musi zostać pomniejszona o:

 

  • akcje i udziały własne
  • niepokryte straty
  • kwoty, które według statutu spółki lub prawa, mają zostać przeznaczone z zysku na kapitały rezerwowe bądź kapitał zapasowy.

 

Akcjonariusze uprawnieni są do wypłaty jednakowej dywidendy na akcję. Wyjątek stanowią akcje uprzywilejowane co do dywidendy, których posiadacze mogą liczyć na wypłatę wyższego świadczenia, przy czym zwykle nie może ono być większe niż o połowę od dywidendy przysługującej akcjom zwykłym.

Jeżeli inwestor zastanawia się, jak obliczyć dywidendę, wystarczy, że podzieli jej całkowitą kwotę przez łączną liczbę akcji. Dzięki temu dowie się, jaki udział w zysku jest zarezerwowany bezpośrednio dla niego.

 

Dywidenda a cena akcji

 

Spółki giełdowe wypłacające dywidendę muszą liczyć się z tym, że cena akcji ulegnie pomniejszeniu o wartość dywidendy wypłacanej akcjonariuszom.

 

Dzień dywidendy

 

Niezwykle ważną kwestią jest to, aby nie mylić dnia dywidendy z dniem wypłaty dywidendy. Są to bowiem odmienne określenia. Dzień dywidendy to dzień, w którym ustalone zostało prawo do jej otrzymania. Dzień wypłaty dywidendy to zaś dzień, w którym przedsiębiorstwo wypłaca dywidendę wspólnikom/akcjonariuszom. Warunkiem tej wypłaty jest posiadanie przez nich akcji spółki w dniu dywidendy.

W literaturze funkcjonuje również określenie dzień prawa do dywidendy. Jest to dzień, w którym inwestor (wspólnik/akcjonariusz) musi posiadać zapisane na koncie Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych akcje spółki. Tylko wówczas będzie uprawniony do wypłaty dywidendy. Dzień przysługiwania prawa do dywidendy uchwalany jest przez walne zgromadzenie wspólników lub walne zgromadzenie akcjonariuszy.

W praktyce, aby zachować prawo do dywidendy, inwestor powinien być w posiadaniu akcji danej spółki na zakończenie dnia dwie sesje giełdowe wcześniej. Wiąże się to z tym, iż rozliczenie transakcji stosowane przez KDPW jest zgodne ze standardem T+2. Co to oznacza? Otóż to, iż finalizacja transakcji następuje po upływie dwóch dni od daty jej zawarcia.

Termin wypłaty dywidendy w przypadku spółek kapitałowych zwykle przypada raz do roku, zgodnie z uchwałami powziętymi na corocznych zgromadzeniach zwyczajnych. Kalendarium dywidend może być jednak odmienne. Wypłaty mogą być dokonywane kwartalnie, na przykład w formie zaliczek i dywidend – zwykle o możliwie przewidywalnych, równych kwotach.

 

Wypłata dywidendy w formie rzeczowej

 

Jak zostało wspomniane, stały dochód wynikający z regularnie wypłacanej dywidendy to dla inwestorów kusząca perspektywa. Warto jednak pamiętać, iż nie zawsze jest ona wypłacana przez spółkę w formie pieniężnej. Możliwa jest bowiem wypłata dywidendy w formie rzeczowej. Wówczas zwykle są to:

 

  • aktywa ruchome, na przykład samochód
  • nieruchomości
  • surowce
  • akcje.

 

W przypadku takiego sposobu wypłaty świadczenia pojawia się jednak kwestia sporna, czy dywidenda rzeczowa może zostać uznana jako czynność podlegająca opodatkowaniu VAT. Zgodnie z orzecznictwem NSA opodatkowanie dywidendy rzeczowej podatkiem od towarów i usług będzie zasadne, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki:

 

  • przedsiębiorstwo jest podatnikiem podatku od towarów i usług
  • przekazane towary należą do przedsiębiorstwa
  • przedmiot to towar, wobec którego spółce przysługiwało prawo obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku, który został naliczony przy jego nabyciu.

 

Opodatkowanie dywidendy

 

Inwestorzy decydując się na zakup akcji lub udziałów w spółce, muszą uwzględnić także opodatkowanie dywidendy, które pomniejsza wysokość należnego im świadczenia. Jak wygląda opodatkowanie dywidendy w Polsce? Na uwadze należy mieć przede wszystkim to, iż płatnikiem podatku jest podmiot, który wypłaca dywidendę.

Wiążą się z tym określone obowiązki sprawozdawcze, które spółka kapitałowa musi wykonać. Są one różne w zależności od tego, jaką formę prawną ma podmiot otrzymujący dywidendę i gdzie mieszka lub ma siedzibę, i tak:

 

  • w przypadku osób fizycznych mających miejsce zamieszkania w Polsce – zgodnie z regulacjami prawnymi opodatkowanie dywidendy dla osoby fizycznej wynosi 19%. Nie musi ona jednak deklarować otrzymanych zysków w urzędzie skarbowych. Robi to za nią spółka, która jest zobowiązana do sporządzenia deklaracji PIT8-A.
  • w przypadku osoby prawnej z siedzibą na terenie Polski – zastosowanie znajdują przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Jak wskazuje art. 22 ust. 1 tej ustawy, opodatkowanie przychodów z dywidendy również wynosi 19%. Wówczas płatnik przesyła do właściwego urzędu skarbowego informację o wysokości pobranego podatku poprzez deklarację CIT-6R.
  • w przypadku podmiotu zagranicznego – wówczas wysokość opodatkowania dywidendy również wynosi 19% uzyskanego przychodu, jednak wówczas płatnik zobowiązany jest do potrącenia podatku i przekazania go na rachunek bankowy urzędu skarbowego odpowiedzialnego za opodatkowanie osób zagranicznych.

 

Dywidenda zwolniona z podatku

 

Niezależnie od tego, na rzecz jakiego podatnika spółka wypłaca dywidendę, warto sprawdzić, czy możliwe jest zwolnienie z podatku dochodowego. Jest to możliwe, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące warunki:

 

1. Dywidenda wypłacana jest przez spółkę, która jest podatnikiem podatku dochodowego i ma siedzibę lub zarząd na terytorium Polski.

2. Dochód (przychód) z dywidendy uzyskuje spółka, która podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce, państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, niezależnie od miejsca osiągania dochodów.

3. Spółka, o której mowa w punkcie 2, ma nie mniej niż 10% akcji (udziałów) w kapitale spółki, która wypłaca dywidendę.

4. Spółka otrzymująca dywidendę nie została zwolniona z podatku dochodowego od całości swoich dochodów, niezależnie od źródła ich osiągania.

 

Dodatkowym warunkiem jest konieczność nieprzerwanego, przynajmniej dwuletniego posiadania udziałów w spółce, która wypłaca dywidendę. Co więcej, w przypadku spółek zagranicznych przy wypłacie należy pamiętać o zastosowaniu także innych przepisów prawnych, aby niemożliwe było podwójne opodatkowanie dywidendy.

 

Jak rozliczyć dywidendę z zagranicy?

 

Na uwadze należy mieć również to, iż podatnicy, którzy mają na terytorium Polski siedzibę, zarząd lub miejsce zamieszkania zobowiązani są do uiszczenia podatku dochodowego od całości swych dochodów, niezależnie od miejsca ich osiągania. Dywidendy otrzymane z zagranicy podlegają zatem zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu w wysokości 19%.

Przepisy dotyczące opodatkowania dywidendy z zagranicy umożliwiają jednak odliczenie od podatku polskiego opodatkowania zapłaconego z tego tytułu za granicą. Jednakże odliczenie to nie może przekraczać kwoty podatku przy zastosowaniu stawki 19%.

 

Spółki dywidendowe

 

Jeżeli inwestorowi zależy przede wszystkim na bezpieczeństwie lokowanych pieniędzy, warto rozważyć inwestowanie w spółki dywidendowe. Ich mianem określa się zwykle te przedsiębiorstwa, które regularnie i nieprzerwanie dzielą się ze swoimi akcjonariuszami wypracowanymi zyskami. Regularne wypłaty to nie tylko stałe źródło dochodów dla inwestorów, ale również potwierdzenie dobrej kondycji przedsiębiorstwa i jego ugruntowanej pozycji na rynku.